Fotograferen in het blauwe uur

Geschreven door Dave Zuuring op donderdag 8 september 2016

In dit artikel neem ik je graag mee in de wondere wereld van blue hour fotografie, met enkele tips om aan je bestaande portfolio nieuwe foto's toe te voegen gemaakt in het blauwe uur. Een eerste vereiste om in het blauwe uur te kunnen fotograferen is een goed stevig statief. Verderop in dit blog van CameraNU.nl vind je daar al meer goede tips over. Daarnaast is een draadontspanner, een draadloze afstandsbediening of een smartphone met de software van TriggerTrap nodig. Tegenwoordig worden camera’s ook wel met een eigen app geleverd om deze op afstand te bedienen. Alles om ongewenste trillingen van de camera te voorkomen.

Wanneer is het blue hour?

Eigenlijk is het belangrijkste dat je moet weten wanneer het blauwe uur begint en eindigt. In feite is er tweemaal daags een blue hour. ’s Ochtends voor zonsopkomst of ’s avonds na zonsondergang. Een handig hulpmiddel is om op je smartphone gebruik te maken van de BlueHour app. Dankzij de GPS en ingebouwde klok van je smartphone is deze app prima in staat je te melden wanneer het blue hour is, waar je ook bent ter wereld. Een absolute aanrader!

Verkennen of ken de situatie

Een belangrijke vuistregel voor mij is..., ken de situatie of verken de situatie. Idealiter in het blauwe uur zelf. Of weet waar je naar toe gaat en zorg dat je er ruim op tijd bent. Zo kun je van te voren al je compositie bepalen en kijken wat werkt voor je. Toen ik deze zomer naar Manarola ging was ik meer dan anderhalf uur van te voren aanwezig, zo kon ik ook de zonsondergang fotograferen en had ik ruimschoots de tijd om te bepalen vanaf waar ik zou fotograferen. Dat verkennen kan misschien niet altijd fysiek, maar via fotowebsites kun je tegenwoordig al vooraf veel informatie vinden. Dat deed ik zelf ook bij het maken van bovenstaande klassieker van het Italiaanse Cinque Terre dorpje Manarola. Ook handig is om te weten hoe het onderwerp geplaatst is en dus in welke richting je gaat fotograferen. Ik fotografeer het liefste niet richting het noorden of westen. Voor mij geeft richting het westen of het oosten fotograferen in het blauwe uur meestal de gewenste resultaten.

Op tijd

Er ruim op tijd zijn is het meest belangrijke stukje techniek voor me. Ik wil op de locatie al precies weten waar ik moet staan. Zijn er storende elementen? En met welke lens kan ik de scene mooi vastleggen? Een groothoek, ultra-groothoek of misschien wel een telelens? Vaak kom je er op de locatie achter dat er helaas storende elementen zijn of dat de situatie toch anders is dan je online had gezien. Op tijd zijn geeft je ook de gelegenheid te experimenteren. Een tip om je blue hour nog meer extra's te geven is om te kijken of de situatie zich leent voor een panoramafoto. Besef dan wel dat je flink door moet werken want het licht verandert snel in het blauwe uur. Verderop in het blog van CameraNU.nl lees je over panorama fotografie.

Door er op tijd te zijn kun je dus de juiste stek vinden en testopnames maken waardoor je achteraf niet voor verrassingen komt te staan. Eenmaal in het blauwe uur blijf ik vaak op mijn plek om zo niet dat mooie blauwe moment te missen. Ervaring leert dat geduld hebben en keuzes durven maken vereisten zijn om een goede blue hour foto af te leveren. Tip! Neem een zaklampje mee of gebruik een hoofdlamp zodat je in het donker je camera kunt bedienen. Een zaklamp is ook handig voor het in het donker verlaten van je fotolocatie. Ook kun je een zaklamp voor creatieve doeleinden gebruiken, bijvoorbeeld voor het bijlichten van de voorgrond in je foto’s.

Kies een onderwerp

Het blauwe uur leent zich uitstekend voor uiteenlopende scenes. De meest voorkomende zijn stadslandschappen of architectuur. Maar als je op vakantie aan zee bent blijf dan ook eens staan als de zon is onder gegaan. Je weet niet wat je ziet. Hoewel het aan zee lang licht blijft wordt er vaak een erg mooie oranje kleur aan de horizon zichtbaar wat prachtige beelden kan opleveren. Ook in een stad kun je leuke opnames maken, door de lange sluitertijd vormt voorbij rijdend verkeer een mooi effect. Ook je voorgrond kan een belangrijke rol spelen. Zelf fotografeer ik het liefste onderwerpen met water als voorgrond, zodat je een mooie reflectie krijgt en als het ware een dubbele blue hour kunt registreren. Maar ook een kermis, licht- of vuurwerkshow zijn geliefde onderwerpen in het blauwe uur.

Techniek

Kennis van je camera is een vereiste en daarmee bedoel ik dan specifiek weten wat je camera doet in omstandigheden met lastig licht. Lastig inderdaad, want je hebt te maken met verschillende lichtbronnen en kleuren die ook nog vaak eens als tegenlicht in je scene een rol kunnen spelen. Ik weet zelf inmiddels door vaak te fotograferen waar de grens van mijn Canon EOS 5D Mark III ligt als het gaat om hooglichten en schaduwen.

Instellingen

In het blue hour kun je met iedere camera werken. De foto van de beroemde pontjesbrug of Koningin Emmabrug in Willemstad op Curaçao fotografeerde ik met de Canon PowerShot G7 X. Ik gebruikte de Canon app als afstandsbediening en een eenvoudig, lichtgewicht Benro statief. Maar ook met een systeemcamera zoals bijvoorbeeld de Fujifilm X-T10 kan dit prima. Zo lang je maar goed weet hoe je camera werkt. Voor fotografie in het blauwe uur kun je prima in diafragmavoorkeuze of de M-stand werken. Dit is maar net wat je prettig vindt of waar je ervaren in bent. Daarbij let ik in het begin, bij mijn eerste opnames, op mijn sluitertijd. Deze probeer ik in het begin tegen de 15 seconden te houden. Na deze eerste foto weet ik meestal of dit te kort of te lang is. Dit is mede afhankelijk van de felheid van het licht van het object. Gezien de onderwerpen die ik fotografeer kies ik dan meestal voor diafragmawaarden als f/8, f/11 of f/16. Dit zijn waarden waarmee ik weet dat ik, op mijn camera, het optimale beeld uit mijn objectieven haal. Deze diafragmawaarden hebben ook het mooiste effect op bijvoorbeeld lampen op straat die dan fraaie sterren worden.

Belichting en scherpte bepalen

Afhankelijk van het onderwerp beoordeel je met behulp van het histogram of de belichting juist is. Inmiddels ben ik er met mijn camera- en lenscombinatie achter dat mijn belichting best meer naar rechts mag liggen. Om me een handje te helpen heb ik op mijn camera ook de functie “overbelichtingswaarschuwing” geactiveerd. Als je dan even kort de foto ziet op je cameradisplay zie je al direct de overbelichte delen knipperen en kun je beoordelen of je de juiste belichting hebt gekozen.

Een ander en belangrijke onderdeel is je focus of scherptebepaling. Ik doe dit eigenlijk altijd al, zo lang ik digitaal fotografeer in het blauwe uur, met behulp van live view en dan vooral in combinatie met handmatige focus. Live view stelt me in staat op het display de foto al te zien en doordat ik gebruik maak van live mode, waardoor ik zie wat er gebeurt als ik zelf speel met de lichtmeter, krijg ik al het gewenste effect. Ook zie ik in mijn display het histogram en een grid zodat ik weet, in combinatie met de waterpas, of één en ander correct gecomponeerd en belicht is. Door gebruik te maken van de inzoomfunctie en manual focus kan ik uitstekend scherpstellen. Uiteraard alles vanaf een statief. Ik maak zelf gebruik van een Manfrotto 055XB Classic in combinatie met een Manfrotto 410 Junior Geared Head voor stabiele en nauwkeurige composities en daarmee scherpere foto's!

Kortom..., diafragma voorkeuze of M voorkeuze, vaak f/8, f/11 of f/16, meervlaks of deelmeting en handmatig scherpstellen. Afhankelijk van het onderwerp gebruik ik sluitertijden van 1 seconde tot enkele minuten. Ik maak vooral gebruik van het histogram, want hoe verder naar links, des te donkerder en meer onderbelicht je beeld is. Dan is het achteraf lastiger om details in de schaduwen naar voren te halen tijdens het nabewerken. Afhankelijk van het onderwerp pas ik soms softe of harde grijsverloopfilters toe, zodat ik het blauw van de lucht en het water in balans kan brengen.

RAW

Om het maximale uit je beeld te halen raad ik je aan te fotograferen in de RAW bestandsindeling. Zo behoud je de mogelijkheid om achteraf met de witbalans te spelen, het meeste uit schaduwen en hooglichten te halen en de kleuren te tonen zoals je die wilt laten zien. Ook kun je achteraf nog de juiste verscherping toepassen. Dit alles doe ik al vanaf dat ik gebruik maak van Adobe Lightroom. De meeste van mijn foto's krijgen dan ook nog het in-camera kleurprofiel Landscape mee, omdat ik een enorme fan ben van kleurrijke blauwe uurtjes. Ook het contrast tussen het koele blauw en de warme verlichting van het onderwerp of de afterglow van de zonsondergang komen dan het best tot hun recht.

Twaalf tips op een rij

  • Gebruik een stevig statief
  • Een afstandsbediening is onmisbaar
  • Grijsverloopfilter en dan soft- en hard grad ND4
  • Check de BlueHour app
  • Verken vooraf de situatie en omgeving
  • Neem een zaklamp mee
  • Fotografeer de zee ook eens nadat de zon al onder is gegaan
  • Ken je camera
  • Fotografeer in diafragmavoorkeurs- of de M-stand
  • Benut de live view-functie van je camera
  • Stel handmatig scherp
  • Fotografeer in de RAW bestandsindeling
Dave Zuuring

Dave Zuuring

Dave Zuuring, ook bekend als nldazuu, is naast zijn fulltime baan en de tijd die hij met zijn gezin doorbrengt, een gepassioneerde fotograaf die fotografeert vanuit de gedachte "Make your memory today". Hij legt graag landschappen in de breedste zin van het woord, cityscapes, interieurs en reportages vast. Vooral cityscapes in het blauwe uur zijn een rode lijn door zijn fotografie belevingen.

Zopim
Heeft u een vraag?